Türkiye mutfağının malzemeleri

Yumurta

Üretim etiketlerini anlayın, tazelik için nelere bakacağınızı öğrenin ve yumurtanın boyunu tarifinize göre seçin.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026

Bu rehber tavuk yumurtası içindir. Alışverişte üretim biçimlerini karşılaştırın; pişirirken tarifte belirtilen boyu esas alın.

Güneş alan bir pencerenin yanında, mavi-beyaz seramik kâsede beyaz tavuk yumurtaları

Türler ve biçimler

Etiketleri hangi ülkede okuyorsunuz?

Aşağıdaki cage-free ve free-range açıklamaları, ABD’de USDA kalite işareti taşıyan ambalajlar içindir. Kurallar ülkeden ülkeye değişir. Bu ifadeler farklı özellikleri anlatır ve aynı üründe bir arada bulunabilir.

Cage-free — kafessiz kapalı kümes

Tavuklar kafeste tutulmak yerine kapalı alanda dolaşabilir. Bu etiket tek başına açık alana çıkabildiklerini göstermez. Önceliğiniz kapalı alanda hareket serbestliğiyse bu bilgiyi arayın; açık alan erişimini ayrıca kontrol edin.

Free-range — açık alana erişim

Kafessiz yetiştirmenin yanında açık alana erişimi de ifade eder. USDA kalite işaretli yumurtalarda, yumurtlama dönemi boyunca sürekli açık alan erişimi gerekir; alan çitle veya ağla çevrili olabilir. Ambalajdaki çiftlik resmine değil, üretim beyanına ve belgelendirme ayrıntılarına bakın.

USDA organic — USDA organik

Organik tarımsal yem ve açık alan erişimini kapsayan, kuralları belirlenmiş bir üretim standardıdır. Sağlık veya çevre koşulları nedeniyle belgelenmiş geçici kapalı tutmaya izin verilebilir. USDA organik mührünü ve belgelendiren kuruluşu kontrol edin; organik, yalnızca kafessiz demek değildir.

Pasture-raised — merada yetiştirme beyanı

Gerçek açık alan büyüklüğü ve erişim koşulları için belirtilen belgelendirme kuruluşunun veya üreticinin standardına bakın. Her ambalajın aynı standardı kullandığını ya da bu beyanın otomatik olarak organik sertifikası anlamına geldiğini varsaymayın.

Pastörize

Hastalık yapıcı mikroorganizmaları azaltmak için uygulanan işlemi anlatır; tavuğun nasıl barındırıldığını belirtmez. Çiğ veya az pişmiş sunulacak yemeklerde açıkça pastörize olarak etiketlenmiş yumurta ya da yumurta ürünü seçin.

Türkiye’de alışveriş: ilk rakamı okuyun

Türkiye’de A sınıfı kabuklu yumurtalarda ilk rakam üretim yöntemini gösterir: 0 organik, 1 açık alana erişim, 2 kafessiz kapalı kümes, 3 kafesli yetiştirme. TR, Türkiye’yi belirtir; devamındaki bilgiler il, işletme ve sürünün izlenmesini sağlar. Bunlar üretim ve izlenebilirlik kodlarıdır; yumurta boy sınıfları değildir.

Boy bilgisi tarifin ayrıntısıdır

Tarifte belirtilen boyu veya yumurta ağırlığını izleyin. ABD ambalajlarındaki boylar ağırlık sınıflarıdır. Kalite özelliklerini anlatan AA, A veya B sınıflarından ayrıdır.

Kabuk rengi neyi göstermez?

Beyaz veya kahverengi kabuk, yumurtanın kalitesini ya da üretim yöntemini göstermez. Kafessiz ve açık alana erişimli ifadeleri barınma koşullarını anlatır; tek başlarına daha üstün besin değerini kanıtlamaz.

Satın alırken nelere bakmalı?

Önce hangi yemekte kullanacağınızı belirleyin; ardından sizin için önemli olan ve bütçenize uyan üretim standardını seçin.
ABD’de alışveriş yapıyorsanız soğukta satılan, kabuğu temiz ve çatlaksız yumurtalar seçin. Saklama talimatını ve ambalaj tarihini okuyun.
Belgelendirme ve üretim bilgilerini kontrol edin. Kabuk renginden veya ambalajdaki resimden organik olup olmadığı, tazeliği ya da açık alana erişim hakkında sonuç çıkarmayın.

Hazırlama ve pişirme

Karışıma katmadan önce yumurtaları ayrı bir kâseye kırın; böylece kabuk parçalarını çıkarmak kolaylaşır.
Çiğ yumurtayla temas ettikten sonra ellerinizi, gereçleri ve yüzeyleri yıkayın.
FDA önerisi: akı ve sarısı katılaşana kadar pişirin; yumurtalı karışım yemeklerinin iç sıcaklığını 71°C’ye (160°F) ulaştırın. Çiğ veya az pişmiş sunumda pastörize yumurta kullanın.

Doğru saklama

Soğukta satılan yumurtaları kendi ambalajında, 4°C (40°F) veya altında saklayın. FDA, en iyi kalite için üç hafta içinde kullanılmasını önerir.
Pişmiş yumurtalı yemekleri geciktirmeden buzdolabına kaldırıp 3–4 gün içinde tüketin. Katı haşlanmış yumurtaları bir hafta içinde kullanın.

Alternatif seçimi yemeğe bağlıdır

Üretim etiketini değiştirmek

Açık alana erişimli, kafessiz ve organik tavuk yumurtaları tarifte aynı işlevi görebilir. Tarifin belirttiği boyu veya ağırlığı koruyun; yalnızca üretim etiketi değişti diye miktarı değiştirmeyin.

Yumurta yerine başka bir malzeme

O alternatif için geliştirilmiş bir tarif seçin. Mücverde bağlayıcı olmak ile yumurtalı yemeğin ana malzemesi olmak farklı görevlerdir; her kullanımda işe yarayan tek bir alternatif yoktur.

Besin değerleri

Kabuksuz çiğ bütün tavuk yumurtası ^[1]

100 g yenilebilir kısım için
Besin öğesi	Miktar
Enerji	143 kcal
Protein	12,56 g
Toplam yağ	9,51 g
Doymuş yağ	3,13 g
Karbonhidrat	0,72 g
Lif	0 g
Toplam şeker	0,37 g
Sodyum	142 mg
Kolesterol	372 mg
Kalsiyum	56 mg
Demir	1,75 mg
Potasyum	138 mg
D vitamini	2 µg

Bütün yumurta için genel bir referanstır; organik, açık alana erişimli veya başka üretim etiketlerinin karşılaştırması değildir. Değerler okunabilirlik için yuvarlanmıştır; “bildirilmemiş” sıfır anlamına gelmez. “<” işareti, değerin kaynağın ölçüm sınırının altında olduğunu belirtir.

Besin değerleri yukarıda adı verilen referans kaynaktan alınmıştır. Bunlar yayımlanmış referans değerlerdir; kendi ölçümlerimiz değildir. Ürün ve pişirme yöntemi değiştikçe değerler değişebilir.

Türkiye sofrasında

Yumurta, domates ve biberle pişirilen menemen gibi Türk yemeklerinde yer alır. Kabak mücverinde ise kabak ve diğer malzemelerle mücver harcına katılır. Bu örnekler aynı malzemenin farklı pişirme işlevlerini gösterir.