Muhlama
Tereyağında kavrulan mısır unu kaynar suyla karıştırılır, üzerine kolot peyniri serilir ve sıcak sunulur.
Karadeniz
Rize
Buğdayın zor yetiştiği Rize’de mutfağı mısır unu taşır. Bunu en sıcak hâliyle muhlamada görürsünüz: tereyağında kavrulan mısır ununun üzerinde, yörede koleti de denen kolot peyniri tel tel uzar. Hamsikoli ise mısır ununu salamura hamsiyle ve pırasa, lahana, pazı gibi bol yeşillikle buluşturan bir ekmektir. Rize sofrasının ikinci izi kokulu Isabella üzümüne çıkar. Susamsız Rize simidinin halkaları bu üzümün pekmezine batırılarak fırına girer; pepeçura ise ezilen üzümün suyundan yapılan, soğuyunca kâselerde sunulan bir tatlıdır. Tereyağı, un, şeker ve yumurtayla hazırlanan şeritler hâlinde fırınlanan enişte lokumunun da kendine ait bir hikâyesi var: kayınvalidelerin damatlarına gönderdiği bir ikramdır. Bu tabakların yanında Rize’de yetiştirilip işlenen siyah çay ve arıların yayla çiçekleriyle beslendiği Anzer yaylasının balı yer alır. Mısır unlu bir tabaktan Isabella üzümü pekmezine batırılmış bir simide, oradan Anzer yaylasına uzanan yol, Rize’yi adım adım tatmaya çağırıyor.
Son güncelleme:
Karadeniz’e bakan çay bahçeleri
Karadeniz’e inen dik yeşil yamaçlarda çay bahçeleri.
Şehrin lezzetleri
Bir bardak çay başlangıçtır. Geniş Rize sofrasına çeşitlilik kazandıran mısır unu, süt ürünleri, otlar ve balığı keşfedin.
Hamsikoli
Hamsi, pazı, taze soğan ve otlarla dolu, yoğun dokulu tuzlu mısır ekmeği.
Karalahana sarması
Haşlanmış Rize karalahanası pirinç, dana ya da kuzu eti, soğan ve salçalı içle sarılır, domatesli sosta pişirilip sıcak, yoğurtla sunulur.
Derepazarı pidesi
Tuzsuz tereyağıyla taş fırında pişen pide; kolot peynirli, kıymalı ya da kavurmalı çeşitleri dilimlenmeden sunulur.
Rize simidi
Kısa süre haşlanan hamur halkaları Isabella üzümü pekmezine batırılıp fırınlanır; susamsızdır.
Pepeçura
Ezilen Isabella üzümünün suyu buğday unu, mısır unu ve nişastayla koyulaştırılır, şekerlenir ve soğuyunca kâselerde sunulur.
Enişte lokumu
Tereyağı, un, şeker ve yumurtayla yoğrulan hamur şeritler hâlinde fırınlanır; kayınvalidelerin damatlarına gönderdiği bir ikramdır.
Baston ekmek
Elle açılıp uzun şekil verilen ekmekler, pasa denen çam ya da kestane tahtaları üzerinde gruplar hâlinde pişirilir.
Yöresel yemekler
Çay
Çaydanlıkta demlenip küçük bardaklarda damak tadına göre suyla açılan dökme siyah çay.
Yerel malzemeler
Rize çayı
Rize’de yetiştirilip işlenen; soldurulan, kıvrılan, oksitlenen ve kurutulan siyah çay.
Rehber henüz hazırlanmadıAnzer balı
Arıların yayla çiçekleriyle beslendiği Anzer yaylasının balı.
Rehber henüz hazırlanmadı
Kolot peyniri
Karadeniz bölgesine özgü açık renkli, yarı sert inek sütü peyniri; eritilerek kullanılır.
Rize kokulu üzümü
Yuvarlak, mavimsi siyah Isabella türü üzüm; çoğu pekmez, şıra ve pepeçura yapımında kullanılır.
Rehber henüz hazırlanmadıRize kavurması
Dana eti iç yağı ve tuzla odun ateşindeki tavada ağır ağır pişirilir, süzülüp kendi yağıyla paketlenir.
Rehber henüz hazırlanmadı
Hamsi
Omurgası çıkarılıp açılmış çiğ hamsi; kızartılır ya da pilavın etrafına dizilir.
Sofra kültürü
Çay, yetiştiriciliği, hazırlamayı ve konukseverliği birleştirir. UNESCO’nun 2022 çay kültürü kaydı Türkiye ve Azerbaycan topluluklarıyla ilgilidir; yalnızca Rize’ye ait bir unvan değildir. Çiftçiler, çay hazırlayanlar ve servis kaplarını yapanlar bu geniş uygulamada yer alır. Rize’de bu toplumsal hikâye çay yetiştirilen çevreyle buluşur. Ortak bir demlik ve küçük bardaklar, yaprakları sofraya getiren emekle birlikte konuya günlük yaşam üzerinden yaklaşmayı sağlar.
Mısır diyarı
Buğdayın zor yetiştiği yörede mısır unu muhlamaya, hamsikoliye ve gündelik ekmeğe girer.
Kokulu üzüm
Kokulu üzüm pepeçuraya, pekmeze ve Rize simidinin şırasına dönüşür.
Yanınızda götürün
- Rize çayı
- Anzer balı
- Enişte lokumu
- Üzüm pekmezi
- Rize bezi (feretiko)
- El örgüsü Hemşin çorabı
Tarih ve coğrafya
Rize’yi anlamak için Kaçkar Dağları’nın Karadeniz’e bakan yamaçlarından inen sulara bakmak gerekir. İlin pek çok deresi arasında en tanınmışı olan Fırtına Deresi, bu yamaçlarda çağlayan dere ve çaylardan oluşur. Dağlık kesimlerin yükseklerinde ise buzul aşınması ve birikimiyle oluşmuş çok sayıda küçük göl bulunur. Fırtına Deresi’nin batı yamaçlarındaki Zil Kale, Kale-i Bala, Ciha ve Kız kaleleri gibi bölgenin ve İspir’e ulaşan önemli Orta Çağ kervan yolunun güvenliğini sağlamıştır; kale Osmanlı fethinden sonra da kullanılmıştır.
Kent merkezinin güneybatısındaki Rize Kalesi iç ve aşağı kaleden oluşur. İç kalenin I. Justinianus döneminde yapıldığı düşünülür; 13. yüzyılda yapılan aşağı kalenin surları iç kaleden uzanarak denize ulaşır. Rize’de geleneksel yapı malzemeleri ahşap ve taştır. Akarsu vadilerini aşan kemerli köprülerin çoğunun yapım tarihi bilinmez; iklimin etkisiyle bu köprüler sık sık onarılmıştır.
