Hopa Laz böreği
İnce yufkaların arasına süt, şeker, un, yumurta ve yoğurtla hazırlanıp karabiberle tatlandırılan muhallebi konur; fırında pişirilip soğuk servis edilir.
Karadeniz
Artvin
Artvin sofrasında hamsi ile mısır unu sık sık yan yana gelir. Hopa hamsili ekmeği, salamura hamsiyi mısır unu, pırasa, pazı, maydanoz ve domatesle aynı tepsiye taşır ve tek başına yenir. Hamsili pilavda ise soğan, çam fıstığı ve kuş üzümüyle pişen pirinç, hamsiyle kaplı bir tepside fırından çıkar. Asıl sürpriz Hopa Laz böreğinde saklı: ince yufkaların arasında karabiberle tatlandırılmış bir muhallebi vardır ve börek soğuk servis edilir. Güneşte kurutulmuş taze fasulyeyi salça ve bulgurla buluşturan puçuko, isteğe göre limon ya da sirkeyle tamamlanır. Yöre tereyağıyla katlanan Şavşat ketesi ise odun ateşli kuzine sobada pişer. Vadilere uzandıkça bal da çeşitlenir: Hatila balı, Arhavi'nin kestane balı ve Maçahel balı. Karabiberli muhallebinin şaşırttığı damak, Artvin'de bu vadilerin ballarına doğru yol almak için iyi bir sebep bulur.
Son güncelleme:
Kaçkarların Karadeniz’le buluştuğu yer
Dik yeşil vadiler, kovanlar ve hamsili bir kıyı sofrası.
Şehrin lezzetleri
Erzaklara yakından bakın: kurutulmuş taze fasulye, sarılmış hamur, süt ürünleri ve Laz böreğinin tatlı muhallebi dolgusu.
Puçuko
Güneşte kurutulmuş taze fasulye salça ve bulgurla pişirilir; isteğe göre limon ya da sirke eklenir.
Hamsili Pilav
Kuş üzümü, dolmalık fıstık ve dereotlu baharatlı pilav, kızarmış hamsi tabakasıyla sarılır.
Hopa hamsili ekmeği
Mısır unu; salamura hamsi, soğan, pırasa, pazı, maydanoz ve domatesle yoğrulup tepside fırınlanır, tek başına yenir.
Şavşat ketesi
Mayalı hamur yöre tereyağıyla yağlanıp şeritler halinde katlanır, yuvarlak açılır ve odun ateşli kuzine sobada pişirilir.
Silor
Sacda pişirilen hamur rulo yapılıp dilimlenir ve fırında pişirilir; hafifçe ıslatılıp yoğurt ve eritilmiş tereyağıyla yenir.
Çinçar çorbası
Isırgan otuyla yapılan çorba; daha çok kıyı kesimlerinde pişirilir.
Çarğala
Pazı ya da ıspanak yağda yumurtayla pişirilir.
Artvin döneri
Soğan, karabiber ve pul biberle bir gece bekletilen kuzu eti şişe dizilip ateşte pişirilir, piştikçe kesilerek servis edilir.
Yerel malzemeler
Hatila balı
Artvin yakınlarındaki Hatila yöresinin balı.
Rehber henüz hazırlanmadıArhavi kestane balı
Arhavi’nin kestane balı.
Rehber henüz hazırlanmadıMaçahel balı
Maçahel (Camili) vadisinin balı.
Rehber henüz hazırlanmadıBorçka demir elması
Borçka yöresinde yetişen elma; pekmezi ve sirkesi de yapılır.
Rehber henüz hazırlanmadı
Hamsi
Omurgası çıkarılıp açılmış çiğ hamsi; kızartılır ya da pilavın etrafına dizilir.
Sofra kültürü
İl müdürlüğü Artvin’in halk oyunlarını Karadeniz, Kafkasya ve Doğu Anadolu bağlantıları üzerinden anlatır. Atabarı, Deli Horon ile Arhavi ve Borçka’yla ilişkilendirilen oyunlar bunlar arasındadır. Buradaki yerel kimlik, kültürel yalıtılmışlıktan çok alışverişi de içerir. Evler ve erzak depoları, toplu gösterilerin yanında gündelik yaşamın daha sakin bir yönünü sunar. Bir ambar ve kurutulmuş bir malzeme, bütün evlerin değişmeyen tek bir yaşam biçimini paylaştığını ileri sürmeden, hanelerin erzağı nasıl sakladığına dikkat çeker.
Hamsi ve mısır unu
Kıyıda hamsi pilavın üzerinde fırınlanır, mısır unlu ekmeğe katılır.
Vadilerin balı
Arıcılık Hatila’dan Arhavi’ye ve Maçahel’e kadar vadilerin geçim kaynağıdır.
Yanınızda götürün
- Hatila balı
- Arhavi kestane balı
- Şavşat ketesi
- Puçukoluk kuru fasulye
- Şavşat kilimi
- El yapımı bakır eşya
Tarih ve coğrafya
Dik bir tepenin üzerinde yükselen Artvin Kalesi, kentin tarihî odaklarından biridir. Livane Kalesi adıyla da bilinen kale Çoruh Nehri’nin kıyısındadır. 10. yüzyılda Gürcü Kral Bagrat tarafından yaptırılan kale, Osmanlı döneminde birkaç kez onarıldı. Altıparmak Köyü’ndeki Barhal Kilisesi ise bölgenin Orta Çağ geçmişine açılan bir başka kapıdır. Gürcü Ortodoks manastır kilisesi olan yapı, III. David Kurapalat tarafından yaptırılmış ve Vaftizci Yahya’ya adanmıştır.
İlin coğrafyası, yerleşimlerin dokusunda da kendini gösterir. Eski adı Bazgiret olan Maden Köyü, ormanlar ve kayalıklarla çevrili bir vadidedir. Köy, Karadeniz’in ılık ve yağışlı iklimiyle Doğu Anadolu’nun karasal ikliminin buluştuğu bir geçiş kuşağında yer alır; sivil mimarisi tamamen ahşaptır. Artvin’de köy ve yayla evlerinin yanı sıra ambarlar ve ahırlar da ahşaptan yapılmıştır. Taş mimarinin güzel örnekleri ise çoğunlukla Yusufeli’nde, kısmen de Ardanuç, Arhavi ve Hopa’da görülür.
