Cizre meyresi
Bulgur; çırpılmış yoğurt, kabak ve yarpuzla uzun süre karıştırılarak pişirilir, isteğe göre yumurta katılır; sıcak ya da soğuk, çoğu zaman kahvaltıda yenir.
Güneydoğu Anadolu
Şırnak
Şırnak sofrasına ilçe ilçe bakmak gerekir; her biri masaya kendi tadını getirir. Beytüşşebap’ta sehleber kebabının bütün sırrı sadeliğidir: Kızdırılmış yassı taşlar arasında pişen, yalnızca kaya tuzuyla tatlanan kemiksiz kuzu ya da keçi eti. Her bahar toplanıp salamura edilen yabani soryaz otu ise soğan ve yumurtayla kavrulmuş hâlde, sıcak bir tabakta karşınıza çıkar. Kuru biber, kuru patlıcan ve kabağın kıymalı pirinçle doldurulup asma yaprağı ve pancarla piştiği şımşıpe, bu mutfağın kilerini hatırlatır. Cizre’ye geçtiğinizde gün çoğu zaman meyreyle başlar; çırpılmış yoğurt, kabak ve yarpuzla pişen bu bulgur yemeği sıcak da soğuk da yenir. Aynı ilçenin bırınczeri safranla sararan, üzerine tarçın serpilen soğuk, koyu bir pirinç tatlısıdır. Ardından yolu yeniden Beytüşşebap’ın yüksek vadisinden gelen çiçek balına ve Kumçatı susamının su değirmeninde taşta öğütülmesiyle yapılan dergul tahinine çevirin.
Son güncelleme:
Dicle’ye inen dağ vadileri
Dağ vadileri, Dicle ve bulgur, yoğurt, yabani otlarla kurulan sofra.
Şehrin lezzetleri
Bulgurla çevrelenen içli köfteyi, yoğurtlu çorbayı ve ilçe tatlılarını ayrı ayrı tanıyın.
Soryaz
Salamura edilmiş yabani soryaz otu, soğan ve yumurtayla kavrulup sıcak servis edilir.
Kutlık
Bulgur hamuru soğanlı kıymayla doldurulur, haşlanır, ardından yumurtaya bulanıp kızartılır.
Şımşıpe
Kuru biber, kuru patlıcan ve kabak kıymalı pirinçle doldurulur; asma yaprağı ve pancarla birlikte pişirilir.
Perde pilavı
Baharatlı, tavuklu ve bademli pilav, yumurta ve yağla yoğrulan ince hamura sarılıp fırında pişirilir.
Beytüşşebap sehleber kebabı
Kemiksiz koyun ya da keçi eti, kızdırılmış yassı taşlar arasında pişirilir ve yalnızca kaya tuzuyla tatlandırılır.
Cizre bırınczer
Pirinç şekerle koyu kıvamda pişirilir, safran ya da zerdeçalla renklendirilir, tarçın serpilip soğuk servis edilir.
Cizre luzine tatlısı
İrmik, un ve dövülmüş ceviz şerbette sakız kıvamına gelene kadar pişirilir, üzeri yarım cevizle süslenip baklava biçiminde kesilir; özellikle Ramazan’da yapılır.
Fıreydin
İnce açılan saç ekmeği ceviz, pudra şekeri ve tereyağıyla kaplanır, kızgın yağda kızartılıp şerbetlenir.
Yöresel yemekler
Bu şehrin tarifleri yakında burada.
Yerel malzemeler
Beytüşşebap balı
Beytüşşebap’ta yüksek bir vadide üretilen çiçek balı; süzme ya da petek olarak satılır.
Rehber henüz hazırlanmadıŞırnak dergul tahini
Kumçatı’da yetişen susamın hafifçe kavrulup su değirmeninde taşta öğütülmesiyle yapılan tahin.
Rehber henüz hazırlanmadıSilopi behnat inciri
Sarı, ince kabuklu, yumuşak ve pembe-kırmızı içli incir; temmuzdan ekime kadar hasat edilir.
Rehber henüz hazırlanmadıSofra kültürü
Mem û Zîn anlatısı, Cizre ve Abdaliye Medresesi’ndeki anma mekânıyla yakından ilişkilidir. Ahmed-i Hani’nin edebî eseri, anlatıya Kürt kültürel belleğinde özel bir yer kazandırır. Yemekler de yerel adlarıyla farklı çevreleri görünür kılar. Cizre’nin tatlıları ile Beytüşşebap’ın bal üretimi, aynı ilin birbirinden farklı yerleşim ve üretim ortamlarını temsil eder.
Cizre’nin tatlı ve çorbaları
Cizre; soğuk yenen safranlı bırınczeri, cevizli luzinesi ve yoğurtlu, bulgurlu meyresiyle bilinir.
Dağlardan sofraya
Beytüşşebap’ın yüksek vadileri bal ve taşlar arasında pişen sehleber kebabı verir; yabani soryaz her bahar toplanıp salamura edilir.
Yanınızda götürün
- Dergul tahini
- Beytüşşebap balı
- Luzine tatlısı
- El dokuması Jirki kilimi
Tarih ve coğrafya
Şırnak ilinin tarihi mirasının önemli bir bölümü il merkezinde değil, Dicle kıyısındaki Cizre ilçesindedir. İç ve dış kaleden oluşan Cizre Kalesi’nin kalıntıları, yapının Roma ve Bizans dönemlerinden Musul Atabeyleri ile Cizre Beyleri dönemine uzanan bir süreçte biçimlendiğini gösterir. Kentin Ulu Camii’ndeki yazıtlar ise yapıyı Musul Atabeyleri dönemine bağlar. Kırmızı Medrese adını Cizre’ye özgü kırmızı tuğlalardan alır ve bilim insanı, şair Şeyh Ahmed el-Cezeri’nin türbesini barındırır.
İlin dağlık kesimleri ise başka bir hikâye anlatır. Cizre–Şırnak kara yolu üzerindeki Kasrik Boğazı, ilin dağlık kesimlerini tanıtan duraklardan biridir. Bu derin vadi, Asur, Pers ve Roma dönemlerinde stratejik bir geçit olarak kullanıldı. Beytüşşebap ilçesindeki Kato Dağı da zorlu geçitleriyle uzun süredir bilinir.
