Çiğ köfte
İnce bulgur; dövülmüş yağsız et, isot, soğan ve salçayla uzun uzun yoğrulur, taze yeşilliklerle karıştırılır.
Güneydoğu Anadolu
Şanlıurfa
Urfa
Şanlıurfa mutfağında bir isim sık sık karşınıza çıkar: isot. Bu kurutulmuş biber, ince bulgurla dövülmüş yağsız etin uzun uzun yoğrulduğu çiğ köfteye tadını verir. Günün her saatinde yenen Urfa ciğer kebabında da isot vardır; közde pişen kuzu ciğeri ve kuyruk yağı, yeşilliklerle birlikte ekmeğe sarılır. Ardından Birecik’te yetişen patlıcanın izini sürebilirsiniz. Bu patlıcan kuzuyla iki ayrı tabakta buluşur. Patlıcanlı kebapta zırhla çekilen kıymayla şişe dizilir. Kıymalı söğürmede ise sarımsakla ezilir, kavrulmuş kıyma ve kızgın sade yağla tamamlanır. Bayram ve düğünlerde ise üzlemeli pilav yapılır. Sade yağla pişen beyaz pilavın üzerinde kuzu eti, yarma nohut, kuru üzüm ve pekmez yer alır. Bu pilavlarda ve kebaplarda kullanılan yağın da yerel bir adı vardır: İvesi koyununun sütünden yapılan Urfa sade yağı. İsotla başlayan bu yolculuk, Birecik’in patlıcanından İvesi koyununun sütüne kadar uzanır.
Son güncelleme:
İsotla tatlanan sofra
Kebap ocakları, bulgur ve isotun koyu kırmızısı.
Şehrin lezzetleri
Dinî anlatıları tarif tarihlerine dönüştürmeden biberi, ekmeği ve paylaşılan yemekleri keşfedin.
Lahmacun
Mayasız ince hamur; kıyma, soğan, baharat ve isotla kaplanıp fırında pişirilir.
Urfa ciğer kebabı
Küçük doğranan kuzu ciğeri ve kuyruk yağı şişte, közde pişer; isotla tatlandırılıp yeşilliklerle ekmeğe sarılır.
Urfa patlıcanlı kebabı
Zırhla çekilen kuzu kıyması ve Birecik patlıcanı dilimleri sırayla şişe dizilip közde pişirilir.
Kazan Kebabı
Bütün patlıcanlara açılan derin yarıklara kuzu kıyması doldurulur; domates ve biberle kısık ateşte pişirilir.
Urfa içli köftesi
Bulgurdan açılan kabuklar baharatlı kuzu kıymasıyla doldurulup kızartılır; ayran ve salatayla sunulur.
Yumurtalı köfte
İnce bulgur isot, salça ve soğanla yoğrulur; sade yağda kızartılan yumurta ve taze yeşilliklerle karıştırılır.
Kıymalı söğürme
Közlenen Birecik patlıcanı sarımsakla ezilir; üzerine kavrulmuş kuzu kıyması ve kızgın sade yağ gezdirilir.
Üzlemeli pilav
Sade yağla pişen beyaz pilavın üzerine kuzu eti, yarma nohut, kuru üzüm ve pekmez konur; bayram ve düğünlerde yapılır.
Mırra
Uzun süre kaynatılarak koyulaştırılan, sert ve acı kahve; küçük yudumlarla içilir.
Yerel malzemeler
İsot
Çiğ köfteye, lahmacuna ve kebaplara tat veren kurutulmuş Şanlıurfa biberi.
Rehber henüz hazırlanmadıBirecik patlıcanı
Birecik’te yetişen, Urfa’nın patlıcan kebaplarında ve söğürmesinde kullanılan patlıcan.
Rehber henüz hazırlanmadıUrfa sade yağı
İvesi koyununun sütünden yapılan, Urfa’nın pilav ve kebaplarında kullanılan sade yağ.
Rehber henüz hazırlanmadıUrfa peyniri
Koyun, keçi ya da inek sütünden yapılan, taze ya da salamurada olgunlaştırılarak yenen beyaz peynir.
Rehber henüz hazırlanmadıSofra kültürü
Şanlıurfa 2023’te müzik alanında UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’na katıldı. Sıra buluşmaları, bölgesel kültür anlatımında müzik, sohbet ve yemeği birleştirir. İbrahim Peygamber’le ilişkilendirilen konukseverlik anlatıları anlamlı kültürel geleneklerdir. Burada doğrulanabilir arkeolojik tarihten ayrılırlar. Müzik alanındaki tanınma da Dünya Mirası kaydından veya gıda ürünü sertifikasından farklıdır.
İsotun tadı
İsot; çiğ köfteye, lahmacuna ve günün her saatinde yenen ciğer kebabına tadını verir.
Kuzu ve patlıcan
Birecik patlıcanı kuzuyla şişe dizilir, kazan kebabında katlanır, söğürmede ezilir.
Yanınızda götürün
- İsot
- Urfa sade yağı
- Menengiç kahvesi
- Fıstık
- El yapımı keçe
- Bakır cezve
Tarih ve coğrafya
Şanlıurfa ilinin geçmişine açılan en dikkat çekici kapılardan biri, Güneydoğu Anadolu’daki Germuş Dağları’nda yer alan Göbekli Tepe’dir. Burada avcı-toplayıcılar, Çanak Çömleksiz Neolitik dönemde anıtsal yuvarlak-oval ve dikdörtgen yapılar inşa etti. Yabani hayvan figürleriyle süslü T biçimli dikmeler, hemen yanındaki kireçtaşı platodan oyulmuştur. Benzer imgelerin Yukarı Mezopotamya’daki çağdaş yerleşimlerde de görülmesi, bu toplulukları birbirine bağlayan yakın bir toplumsal ağa işaret eder.
Kentin kendisinde ise hikâye suyun çevresinde toplanır. Balıklıgöl külliyesi, Halil-ur Rahman ve Ayn Zeliha göllerini, onları birleştiren kanalları, tarihî camileri ve medreseleri bir araya getirir. Halil-ur Rahman Gölü’ndeki balıklar, Hz. İbrahim’e bağlanan anlatılar nedeniyle kutsal sayılır. Külliyenin hemen güneyinde yükselen Şanlıurfa Kalesi’nin tepesinde, Edessa Kralı IX. Ma’nu’nun diktirdiği iki Korint düzeni anıtsal sütun durur; doğudaki sütunda Süryanice bir yazıt bulunur.
