Kilis Tava
İnce kıyılmış sebzelerle karışan kuzu kıymanın dilim patlıcan üzerinde ince tabaka halinde fırınlandığı yemek.
Güneydoğu Anadolu
Kilis
Kilis’i tanımaya zeytinyağından başlamak yerinde olur. Yöreye özgü Kilis yağlık zeytininden soğuk sıkımla elde edilen bu yağ, hem kahvaltıda hem de kırk semseğinde karşınıza çıkar. Sabah ekmek önce bu yağa, ardından nohut, çekirdek, kekik, susam, sumak ve kırmızı biberle hazırlanan kavrulmuş toz zahtere banılır. Pirinçli kıymalı harçla doldurulan küçük kare kırk semseği de aynı yağda kızarır. Etli yemeklerde koyun kıyması öne çıkar. Kilis tava patlıcan ya da patates, soğan, domates ve biberle tepsiden pideyle gelir. Ekşili kebabın köfteleri ise arpacık soğanlı, nar ekşili sosuyla kızarmış pidenin üzerine yerleşir. Tatlıya geçince sıra fıstıktadır. Sacda pişen ince katmer fıstık, şeker ve çoğu zaman kaymakla bohça gibi katlanır. Cennet çamuru ise tereyağında kızaran tel kadayıfı fıstık, şerbet ve kaymakla buluşturur. Taze ya da kurutularak yenen iri, oval, mavi-siyah horoz karası üzümüyle Kilis’teki keşfiniz zeytinyağından fıstığa, oradan bağa uzanabilir.
Son güncelleme:
Zeytinyağı ve fıstıkla kurulan sınır sofrası
Zeytinlikler, bağlar ve bir tepsi Kilis tava.
Şehrin lezzetleri
Fırın tepsisinden zeytinyağlı kahvaltılara ve tel kadayıflı tatlılara uzanın.
Kilis ekşili kebabı
Fırında pişen koyun kıymasından köfteler arpacık soğanlı, nar ekşili sosta yeniden pişirilir ve kızarmış pide üzerinde sunulur.
Kilis kırk semseği
İnce hamur pirinçli kıymalı harçla doldurulur, küçük kareler hâlinde kesilip Kilis zeytinyağında kızartılır.
Kilis şıhılmahşe
Kızartılıp oyulan sebzeler kuzu kıyması, soğan ve nohutla doldurulur, domatesli sosta pişirilip sarımsaklı yoğurtla sunulur.
Kübbülmişviyye
Bulgur ve yağsız kıymadan hazırlanan üçgen kabuklar kuyruk yağı, ceviz ve baharatla doldurulup sıcak sunulur.
Kilis katmeri
Elde açılan ince hamur fıstık, şeker ve çoğu zaman kaymakla doldurulup bohça gibi katlanır ve sacda pişirilir.
Cennet çamuru
Tereyağında kızartılan tel kadayıf şeker ve fıstıkla harmanlanır, şerbetle ıslatılıp üzerine kaymak konur.
Yöresel yemekler
Kilis Mücedderesi
Yeşil mercimek ve pilavlık bulgurun yumuşak soğan, zeytinyağı, az miktarda tereyağı ve domates salçasıyla pişirildiği Kilis pilavı.
Patlıcan Kebabı
Domates ve yeşil biberle fırınlanan, dönüşümlü dizilmiş patlıcan halkaları ve kuzu köfteleri. Bu fırın uyarlaması Kilis’te belgelenmiş et ve patlıcanın dönüşümlü dizilişini izler. Sığ kap kullanın; sebzelerin yumuşamadan buharda kalmasına neden olacak kadar sıkıştırmayın.
Yerel malzemeler
Kilis zeytinyağı
Yöreye özgü Kilis yağlık zeytininden soğuk sıkımla elde edilen naturel zeytinyağı.
Rehber henüz hazırlanmadıKilis horoz karası üzümü
Taze ya da kurutularak yenen iri, oval, mavi-siyah üzüm.
Rehber henüz hazırlanmadıKilis kahvaltılık toz zahter
Nohut, çekirdek, kekik, susam, sumak ve kırmızı biberle hazırlanan, zeytinyağına banılan ekmekle yenen kavrulmuş kahvaltılık karışım.
Rehber henüz hazırlanmadıSofra kültürü
Tarihî Sabunhane, zeytinyağını sabun üretimi ve sanayi mirasıyla ilişkilendirir. İl yönetimi yapıyı, müze olarak restore edilip 2021’de açılan, günümüze ulaşmış bir Osmanlı sabun imalathanesi olarak tanımlar. Bu bağlantı bir malzemenin hikâyesini yemek pişirmenin ötesine taşır. Zeytin gıdayı, emeği ve maddi kültürü destekler; ne arkeolojik çekirdekler ne de tarihî bir fabrika, modern bir şişenin kökenini belgeler.
Zeytinyağlı mutfak
Kilis zeytinyağı kırk semseğini kızartır, kahvaltıda zahterle buluşur.
Fıstıklı tatlılar
Katmer ve cennet çamuru fıstığı şeker ve kaymakla buluşturur.
Yanınızda götürün
- Kilis zeytinyağı
- Kahvaltılık zahter
- Kuru horoz karası üzümü
- El yapımı Kilis yorganı
Tarih ve coğrafya
Kilis Ovası’na hâkim olan Oylum Höyük, ilin geçmişini tanımak için iyi bir başlangıç noktasıdır. Doğu-batı ve kuzey-güney yönünde uzanan eski ticaret yollarının üzerinde yer alan höyükte yapılan yüzey araştırmaları ve kazılar, Geç Kalkolitik Çağ’dan itibaren kesintisiz bir yerleşime işaret eder. Höyük, özellikle Tunç Çağı’nda bölgesel bir merkezdi. Hemen güneybatısındaki Mozaikli Bazilika ise mozaik döşemeleriyle 6. yüzyıla tarihlenen bir Erken Hristiyan dönemi kilisesidir.
Kent merkezinde tarih, gündelik yaşamın izleriyle birlikte okunur. Canbolat Paşa Tekke Camii, yazıtına göre Kilis Beyi Canbolat Bey tarafından yaptırılmıştır ve merkezî planıyla klasik Osmanlı üslubunu yansıtır. Yapıldığında Kilis’in en büyük zeytinyağı ve sabun fabrikası olan Tarihi Sabunhane, bugün yerel tarihi ve sabun yapımını anlatan bir müzedir. Sinagog ise bir zamanlar kentte yaşayan üç yüzü aşkın Yahudi ailenin dinî yaşamına ev sahipliği yapmış ve topluluk zamanla göç ettikçe ibadete kapanmıştır. Bu yapı, Kilis’in çok kültürlü geçmişinin önemli tanıklarından biridir.
