Şorbik
Kendi suyunda pişen dana kuşbaşı tereyağında soğan ve nohutla çevrilir, kaynar suyla pişirilip ılık sütle tamamlanır; sıcak, çoğunlukla düğünlerde sunulur.
Doğu Anadolu
Tunceli
Tunceli mutfağında pek çok yemek dört temel üzerine kurulur: buğday, mercimek, tereyağı ve ayran. Mercimek ve yarmayla yapılan mahluta, üzerine dökülen kızdırılmış tereyağıyla gelir. Kuşbaşı dana eti, nohut ve soğanla pişen, ılık sütle tamamlanan şorbik sıcak sunulur ve çoğunlukla düğünlerde yapılır. Sacda pişen patila, iki ince yufkanın arasına tereyağında kavrulmuş kıyma ve soğanı alır. Zerefette ise sarımsaklı ayranla dövülen ufalanmış hamurun ortası eritilmiş tereyağıyla doldurulur. Yamaçlarda yetişen bitkiler de sofraya katılır. Bol soğan ve yumurtayla buluşan taze kenger ve ağustosta hasat edilen tek dişli dağ sarımsağı buradan gelir. Yolu ilçelere uzatmak isterseniz Çemişgezek’in çoğunlukla güneşte kurutularak satılan çekirdeksiz beyaz Ulukale dutunun ve Pülümür’deki Bal Festivali’nde tanıtılan Tunceli balının izini sürün.
Son güncelleme:
Munzur’un dağ vadileri
Sarp dağ yamaçları arasında akan Munzur Çayı.
Şehrin lezzetleri
Saklanan meyveleri, tahıl yemeklerini ve dolmaları ilin kültürel çevresiyle birlikte keşfedin.
Mahluta
Mercimek ve yarmayla yapılan, üzerine kızdırılmış tereyağı dökülerek sunulan çorba.
Hazırlop köftesi
Haşlanmış mercimekle karıştırılan bulgur, tereyağı ve kuru fesleğenle tatlandırılır.
Kofik dolma
Kurutulmuş biber ve patlıcanlar haşlanır; bulgur, kıyma, tereyağı, salça ve baharatla doldurulur.
Patila
Tereyağında kavrulmuş kıyma ve soğan iki ince yufka arasına konup kenarları kapatılır; sacda pişirilip tereyağı sürülür.
Zerefet
Un, tuz ve sudan yoğrulup fırında pişen hamur ufalanır, sarımsaklı ayranla dövülür; ortası açılıp eritilmiş tereyağı konarak sunulur.
Ayranlı aş
Ayran un, tuz ve yumurta sarısıyla pişirilir; kaynayınca ıslatılmış nohut eklenir.
Kenger kavurması
Taze toplanan kenger haşlanır, bol soğanla kavrulur ve yumurtayla tamamlanır.
Yöresel yemekler
Bu şehrin tarifleri yakında burada.
Yerel malzemeler
Tunceli sarımsağı
Çiçek açıp tohum veren tek dişli dağ sarımsağı (Allium tuncelianum); ağustosta hasat edilir.
Rehber henüz hazırlanmadıÇemişgezek Ulukale dutu
Çoğunlukla güneşte kurutularak satılan çekirdeksiz beyaz dut.
Rehber henüz hazırlanmadıŞavak peyniri
Çemişgezek, Hozat ve Pertek’te yöre sürülerinin sütünden yapılan peynir.
Rehber henüz hazırlanmadıTunceli balı
Pülümür ve Ovacık’ta üretilen, her yıl Pülümür’deki Bal Festivali’nde tanıtılan bal.
Rehber henüz hazırlanmadıSofra kültürü
Müzenin inanç bölümünde Alevilik ve ritüel hayatına ilişkin anlatımlar bulunur. Aşure, paylaşma geleneğiyle anılan yemeklerden biridir. Meyveyi saklamaya hazırlamak ve tahılları işlemek de ev içindeki emeği görünür kılar. Bu beceriler aileden aileye ve ilçeden ilçeye farklılaşabilir.
Tahıl ve süt
Buğday, mercimek, tereyağı ve ayran mahluta, hazırlop köftesi ve ayranlı aş gibi yemeklerin temelidir.
Dağın bitkileri
Yamaçlarda yetişen dağ sarımsağı ve kenger mutfağa girer.
Yanınızda götürün
- Kuru Ulukale dutu
- Tunceli balı
- Şavak peyniri
- Orcik ve pestil
- El dokuması cicim ve heybe
Tarih ve coğrafya
Tunceli’de su, geçmişin bugün nasıl görüldüğünü de belirler. Çemişgezek ilçesinin güneyindeki Pulur (Sakyol) Höyüğü artık Keban Baraj Gölü’nün suları altındadır. Buradaki kazılar, geç Neolitik ve erken Kalkolitik dönemlere ait bir kültür katını ortaya çıkardı. Buluntular arasında, insan yüzü işlenmiş ocak taşları bulunan tapınaklar da vardı. Aynı baraj, 9. yüzyılda yapılan Pertek Kalesi’ne bugün bir ada görünümü verir. Kalenin eteğinde, Murat Nehri kıyısındaki Sungur Bey Camii ise baraj yapılmadan önce Pertek merkezine taşındı. Taşları tek tek numaralandı ve cami aslına uygun biçimde yeniden kuruldu.
İnanç da bu coğrafyanın parçasıdır. Kent merkezinde Munzur ve Pülümür çaylarının buluştuğu yerdeki Gole Çeto ile Munzur Vadisi’ndeki Ana Fatma, Aleviler için kutsal sayılır. Mazgirt, Pertek ve Pülümür ilçelerinde görülen koç biçimli mezar taşları, Akkoyunlu dönemi Türkmen geleneklerini bugüne taşır. Taşlardaki kılıç ya da at figürü ölenin cesaretini, ibrik ve tepsi cömertliğini, Zülfikar ise Alevi olduğunu anlatır.
